HET VERHAAL ACHTER DE MASKERS
De Ramakien: Het epische verhaal achter elke Khon-voorstelling
Elke Khon-voorstelling put uit de Ramakien, het nationale epos van Thailand — dit is wie Phra Ram, Sita, Hanuman en demonenkoning Tosakan werkelijk zijn.
Bekijk de data van de Khon Show Bangkok op GetYourGuide ↗De Ramakien, Thailand's eigen Ramayana
De Ramakien is het nationale epos van Thailand, afgeleid van de Indiase Ramayana maar door de eeuwen heen herwerkt met Thaise settings, namen en culturele details, tot het een eigen, onmiskenbaar Thais verhaal werd. Het is de enige tekst waar bijna elke Khon-productie zijn scènes uit put — je kunt het zien als het gedeelde bronmateriaal voor deze kunstvorm, net zoals een handvol toneelstukken van Shakespeare het grootste deel van het klassieke westerse theater voedt. Alleen al de grote lijnen van het plot kennen vóór je een voorstelling ziet, maakt een wereld van verschil, want Khon legt op het podium geen achtergrondverhaal uit — het gaat ervan uit dat het publiek ruwweg weet wie deze personages zijn en wat ze willen.
Phra Ram en Nang Sida, centraal in het verhaal
Het epos volgt Phra Ram, een verbannen prins, en zijn vrouw Nang Sida, wier ontvoering door een demonenkoning het hele verhaal in gang zet. Hun relatie — scheiding, zoektocht en uiteindelijke hereniging — vormt de emotionele ruggengraat waar de Ramakien in al zijn episoden steeds naar terugkeert. In Khon zijn beide rollen menselijk/goddelijk van aard, niet de gemaskerde demonen- of apenpersonages; ze worden ongemaskerd gespeeld met zware, gestileerde make-up en een hoge, vergulde hoofdtooi, met beweging die lyrischer en ingetogener is dan de acrobatische gevechtsscènes van de apen- en demonenrollen. Bevat een opgevoerd fragment Phra Ram en Sida rechtstreeks, verwacht dan een langzamer, hoofser danstregister dan bij een gevechtsscène.
Losakan, de demonenkoning van Lanka
Thosakan is de centrale antagonist van de Ramakien, een demonenkoning die heerst over het eilandrijk Lanka, traditioneel afgebeeld met tien gezichten en twintig armen — een gestileerde manier om zijn bovennatuurlijke kracht te tonen, niet een letterlijke fysieke beschrijving. Zijn ontvoering van Sida is de aanleiding voor het grootste deel van het epische conflict, en de gevechtsscènes met Thosakan en zijn demonenlegers behoren tot de meest visueel dramatische momenten die Khon-producties opvoeren, vol gemaskerde gevechten en acrobatische choreografie. Zijn masker is een van de meest herkenbare in de hele Khon-traditie, opgebouwd met een gesloten mond volgens de demonenmasker-conventie en afgewerkt in het groen dat met zijn personage wordt geassocieerd.
Hanuman, de trouwe apengeneraal
Hanuman, de witte apengeneraal die Phra Ram dient, is zonder twijfel het meest geliefde personage uit de Ramakien in de Thaise populaire cultuur — een ondeugende, vindingrijke en immens krachtige bondgenoot wiens loyaliteit en slimheid een groot deel van de plotontknoping bepalen. Hij voert het apenleger aan dat Phra Ram uiteindelijk helpt om naar Lanka over te steken en Sida te redden, en zijn scènes zijn doorgaans de meest fysiek energieke in een Khon-voorstelling, vol acrobatiek in plaats van het tragere, hoffelijke bewegingsrepertoire dat voor menselijke rollen is bedoeld. Hanumans masker is wit met de open mond die bij alle aapachtige personages wordt gebruikt — een detail om op te letten als je hem tussen de demonenrollen in een drukke gevechtsscène wilt herkennen.
Waarom ensceneren producties slechts fragmenten?
Geen enkele Khon-voorstelling probeert het volledige Ramakien te vertellen — het complete epos is enorm, en een volledige vertelling zou zich over vele voorstellingen uitstrekken in plaats van één avond. Wat je daadwerkelijk ziet, is een gekozen episode: misschien de ontvoering van Sida, een specifieke veldslag tussen de legers van Phra Ram en Tosakan, of de bouw van een dam naar Lanka. Welke episode wordt opgevoerd, verschilt per locatie en per datum, dus ga er niet vanuit dat twee Khon-voorstellingen waarover je hebt gehoord hetzelfde deel van het verhaal vertellen. Het is de moeite waard om elke voorstelling te beschouwen als een op zichzelf staand fragment, in plaats van te verwachten dat je in één zit een volledige verhaallijn van begin tot eind krijgt.
De Ramakien is overal in Bangkok, niet alleen op het podium
De scènes uit de Ramakien leven niet alleen voort in Khon-theaters — ze bedekken de muren van de kloostergangen van Wat Phra Kaew op het Grand Palace in een beroemde reeks muurschilderingen, en de personages uit het verhaal duiken overal op in de Thaise kunst, literatuur en zelfs straatnamen. Als uw dag zowel het Grand Palace als een Khon-voorstelling omvat, ziet u in feite tweemaal hetzelfde nationale epos: eenmaal geschilderd en eenmaal gedanst. Dat is goed om te weten vóór uw bezoek — het herkennen van een scène uit de muurschilderingen kan de toneelversie laten samenvallen, en omgekeerd.
Nog niet zeker over je data?
Laat je e-mailadres achter en ongeveer wanneer je wilt reizen — wij sturen je een kort overzicht over hoe je het juiste ticket kiest en hoe ver van tevoren je moet boeken.